أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

224

قانون ( فارسى )

داروهائى غذائى بر دو حالت است : بخشى به خاصيت داروئى نزديك‌تر و قسمتى به ماده غذائى بيشتر نزديك است . همچنين در خود غذاها نيز بخشى مزاجشان با گوهر خون سازگار است ، مانند شراب و زرده‌ى تخم‌مرغ و آبگوشت و بخش ديگرى از آنها از گوهر خون دورترند مانند نان و گوشت ؛ بخشى نيز بسيار دورترند مانند غذاهاى داروئى . ما مىگوئيم : غذا بوسيله كيفيت و كميت خود تغييراتى در بدن بوجود مىآورد . تغييرات بوسيله كيفيت را دانستى . اما تغيير بوسيله كميت دو حالت دارد : يا غذا به مقدار زياده از حد وارد بدن مىشود و سوء هضم و بيمارى سدد و در نتيجه عفونت بوجود مىآورد و يا كمتر از حد لازم كه موجب پژمردگى مىگردد . غذاى زياده از حد لازم همواره سردى مزاج را با خود مىآورد ، مگر اينكه بر اثر غذاى زياده عفونت پديد آيد و آن‌وقت گرمى مزاج را افزايش مىدهد . زيرا عفونت هم از گرمى بيگانه بوجود مىآيد و هم گرمى بيگانه را ايجاد مىكند . باز مىگوئيم : غذا بر سه قسم است : لطيف ، غليظ ، معتدل . غذاى لطيف غذائى است كه از آن خون رقيق حاصل مىشود و غذاى غليظ خون غليظ را بوجود مىآورد . هر قسم غذائى را دو حالت است : يا مادهء تغذيه‌اى آن بسيار است و يا كم . غذاهاى لطيف داراى ماده غذائى زياد مانند شراب ، گوشت ، زرده تخم‌مرغ گرم‌شده يا نيم‌پخته است . زردهء تخم‌مرغ ماده‌ى غذائى زيادى دربردارد و گوهرش به غذا تبديل مىشود . برخى غذاهاى لطيف داراى ماده غذائى كم عبارتند از : گلاب ( جلاب ) ، سبزيهائى ( بقول ) كه در هيئت و حالت معتدل هستند ، سيب ، انار و مشابه آن‌ها . غذاهاى غليظ و داراى ماده غذائى زياد عبارتند از تخم‌مرغ آب‌پز و گوشت گاو . غذاهاى غليظ و داراى ماده غذائى كم عبارتند از پنير ، گوشت خشك‌شده ( قديد ) ، بادمجان و شبيه آن . هريك از اقسام اين غذاها از دو حالت خارج نيست يعنى يا بد كيموس است يا نيك كيموس . از غذاهاى لطيف داراى ماده غذائى زياد و نيك كيموس ، زرده تخم‌مرغ ، شراب ، و آبگوشت را نام مىبريم . از غذاهاى لطيف نيك كيموس و داراى ماده غذائى كم كاهو ، سيب و انار قابل ذكرند . برخى غذاهاى داراى ماده غذائى كم و بد كيموس مانند ترب ، خردل و اكثر انواع حبوبات هستند . از غذاهاى لطيف داراى ماده غذائى زياد و بد كيموس ، جگر سفيد و جوجه ناهض ( جوجه نو رسيده ) مىباشند . غذاهاى غليظ و داراى ماده زياد و كيموس خوب تخم‌مرغ آب‌پز و گوشت شيشك ؛ از غذاهاى غليظ و داراى ماده غذائى زياد و بد كيموس گوشت گاو ، گوشت اردك و گوشت اسب قابل ذكر است . از غذاهاى غليظ داراى ماده غذائى كم و بد كيموس ، گوشت خشكيده را نام مىبريم . و تو در بين آنها غذاى معتدل را مىيابى .